W Japonii etykieta nie jest zbiorem luźnych sugestii, lecz precyzyjnym kodem zachowań. Wiele zasad jest tak subtelnych, że cudzoziemcy często łamią je zupełnie nieświadomie, nie zdając sobie sprawy, że ich gesty mogą być odbierane jako niestosowne lub po prostu dziwne.
Jedzenie pałeczkami: tabu, o których nikt nie mówi
Sposób posługiwania się pałeczkami to pole minowe. Największe faux pas, o którym często nie wiedzą turyści, to wbijanie pałeczek pionowo w miskę z ryżem. Taki układ przypomina kadzidełka stawiane podczas ceremonii pogrzebowych, dlatego jest odbierany jako złowieszczy symbol śmierci. Podobnie niegrzeczne jest przekazywanie jedzenia bezpośrednio z pałeczek do pałeczek innej osoby – ten gest również kojarzy się z obrzędami kremacyjnymi, podczas których kości zmarłego są w ten sposób przenoszone do urny.
Nalewanie napojów: nigdy nie rób tego sam
W japońskim towarzystwie panuje niepisana zasada dotycząca spożywania alkoholu (np. piwa czy sake). Jeśli siedzisz przy stole z innymi, absolutnie nie powinieneś nalewać napoju sam sobie. Obowiązkiem jest pilnowanie szklanek towarzyszy i dolewanie im trunku, gdy tylko zauważysz, że ich porcja się kończy. W zamian osoba, której nalewasz, powinna wziąć swoją szklankę do ręki i unieść ją lekko w geście podziękowania. Samodzielne nalewanie jest odbierane jako przejaw izolacji lub egoizmu.
Dawanie prezentów: opakowanie jest ważniejsze niż zawartość
W Japonii akt wręczenia prezentu jest równie ważny, co sam podarunek. Opakowanie powinno być estetyczne, a w niektórych sytuacjach nawet skomplikowane. Co jednak najważniejsze – nigdy nie powinno się otwierać prezentu przy osobie, która go wręczyła, chyba że zostaniemy do tego wyraźnie zachęceni. Otwarcie podarunku od razu może sugerować niecierpliwość lub ocenianie wartości finansowej przedmiotu, co jest uważane za bardzo nietaktowne.
Używanie telefonu w pociągu: tryb „manner”
Nie chodzi tylko o to, żeby nie rozmawiać przez telefon w metrze. Istnieje niepisany nakaz przełączania telefonu w tzw. manner mode (tryb wyciszenia). Co więcej, w wielu pociągach zaleca się nieużywanie telefonu nawet do przeglądania internetu czy grania w gry, jeśli siedzimy w pobliżu miejsca oznaczonego jako „priority seat”. Ma to chronić osoby starsze lub chore przed falami elektromagnetycznymi (według powszechnego w Japonii przekonania, które jest przestrzegane bardzo rygorystycznie).
Wymiana wizytówek: rytuał z szacunkiem
Jeśli kiedykolwiek będziesz w Japonii w sytuacjach biznesowych, wizytówka (meishi) jest przedłużeniem tożsamości danej osoby. Nigdy nie wrzucaj otrzymanej wizytówki do kieszeni spodni ani nie pisz po niej notatek. Należy ją przyjąć obiema rękami, uważnie przeczytać i przez cały czas trwania spotkania trzymać przed sobą na stole. Włożenie jej niedbale do portfela jest zniewagą wobec osoby, która ją wręczyła.
Picie z gwintu i chodzenie z jedzeniem
Choć w biegu łatwo kupić coś w automacie, jedzenie lub picie podczas chodzenia po ulicy jest w Japonii postrzegane bardzo źle. Uważa się to za zachowanie niechlujne, świadczące o braku szacunku do jedzenia. Jeśli kupisz coś w konbini, najlepiej stanąć obok sklepu lub na ławce, zjeść to, wyrzucić opakowanie do kosza przy sklepie i dopiero wtedy ruszyć w dalszą drogę.